تکلیف مجازی ما
رسانه‌های دیجیتالی حتی اگر دارای محتوای کاملا سالم و مفید برای خانواده‌ها باشند، با بی‌توجهی یا کم‌ توجهی مشکلات بسیاری را برای آنان ایجاد می‌کنند؛ از این رو آموزش سواد رسانه‌ای جزو مهم‌ترین اقداماتی است که باید صورت گیرد.
| ۰۸:۳۰ | ۱۳۹۷/۰۸/۰۳ |

روابط عمومی سازمان سراج دفتر استانی اردبیل/ سرویس اجتماعی: در سال‌های اخیر رشد و توسعه فناوری اطلاعات و در کنار آن گسترش ابزارهای نوین ارتباطی به چالشی واقعی در جامعه تبدیل شده است. از یک سو ایجاد ارتباطات آسان، سریع و در دسترس، از سوی دیگر آسیب‌ها و خطراتی که این فناوری به دنبال داشته، باعث شده تا خانواده‌ها به نوعی در خصوص چگونگی بهره‌گیری آن سردرگم باشند.

استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی، بسیاری از مشکلات ارتباطی را مرتفع ساخته ضمن آنکه مشکلاتی نظیر تضعیف ارتباطات خانوادگی، کمتر شدن ارتباطات چهره‌به‌چهره در بین اعضای خانواده، ایجاد شبهات مختلف در جامعه و ... را به همراه داشته است که در این بین باید نقش خانواده‌ها و دستگاه‌های اجرایی مرتبط بسیار پررنگ‌تر از گذشته شود.

تصویر عکس

افزایش استفاده از اینترنت و به ویژه شبکه‌های اجتماعی همراه این روزها به رغم فوایدی که دارد، در کنار اشتغال به کار طولانی والدین و تغییر نگرش آنان به موضوع تربیت فرزندان، موجبات دوری اعضای خانواده از یکدیگر را فراهم ساخته است به گونه‌ای که با وجود حضور فیزیکی در زیر یک سقف، گاه فاصله عاطفی و معنوی بسیاری را از یکدیگر دارند و افراد خانواده کمترین مراودات و گفتگوی همدلانه را با هم تجربه می‌کنند.

این موضوع در کنار سایر عوامل مخرب در روابط‌ خانوادگی، آسیب‌هایی را نیز در خانواده‌ها به وجود آورده و به سبب آن موجبات سست شدن بنیاد خانواده‌ها، طلاق عاطفی زوجین، کمرنگ شدن صمیمیت میان اعضای خانواده و همچنین گسترش شکاف نسلی را فراهم کرده است. کارشناسان علت بسیاری از خشونت‌های خانگی را نبود ارتباط و تعامل صحیح و گفتگوی همدلانه در بستر خانواده ذکر کرده‌اند لذا با توجه به این موارد به نظر می‌رسد تلاش برای به حداقل رساندن تهدیدهای شبکه‌های مجازی در کاهش سلامت و پایداری نهاد خانواده، ضرورتی انکارناپذیر است.

برخی محققان بر این عقیده‌اند که حتی اگر تمامی محتوای تولید شده در شبکه‌های اجتماعی برای اعضای خانواده مفید باشد باز هم ایجاد فاصله و دوری اعضای خانواده از طریق آن می‌تواند آسیب بسیار بزرگی بر خانواده‌ها و در نهایت بر جامعه وارد کند.

تصویر عکس

استفاده بدون هدف از شبکه‌های اجتماعی سبب کاهش روابط عاطفی خانواده‌ها شده است

صادق فرهمند امین در گفت‌و‌گو با روابط عمومی دفتر استانی اردبیل، اظهار پیشرفت‌های سرسام‌آور در موضوع فن‌آوری سایبری بوده و به موجب این فن‌آوری، شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی واقعیتی غیر قابل انکار برای همه مردم دنیا است.

استاد روانشناسی دانشگاه‌های اردبیل، افزود: حضور ایرانیان در فضای مجازی بیش از حد میانگین جهانی است و بر اساس آمار، بیش از 60 درصد ایرانی‌ها حداقل عضو یک شبکه یا گروه اجتماعی هستند که بیش از نیمی آز این درصد را جوانان با حضور بیش از 5 الی 9 ساعتی در شبانه‌روز تشکیل می‌دهند و در حالی‌ که میانگین استفاده از اینترنت در دنیا 4 ساعت برآورد شده، در ایران به 7 ساعت رسیده است.

تصویر عکس

وی ادامه داد: بیش از 14میلیارد نفر ساعت در سال به بازی‌های رایانه‌ای می‌پردازند و این همه نشان می‌دهد که به جای استفاده مفید و مدیریت‌شده از فضای مجازی، نوعی بی‌هدفی و وقت‌کشی در فضای سایبری به وقوع می‌پیوندد یعنی به اصطلاح امروزی دانشمندان، در فضای مجازی "مرگ زمان" اتفاق می‌افتد.

فرهمند تصریح کرد: این مسأله به لحاظ روان‌شناختی بدان معناست که امروز در استفاده از فضای مجازی با نوعی آشفتگی مواجه هستیم و این واقعیت تلخ را باید پذیرفت که حضور خانواده‌ها در شبکه‌های اجتماعی نه‌تنها روابط اعضا را بهبود نداده بلکه بیشتر مواقع با آسیب‌های جدی روبه‌رو ساخته است و استفاده بی‌هدف از شبکه‌های اجتماعی سبب شده روابط عاطفی در بین اعضای خانواده به حداقل برسد، ارتباط کلامی کاهش یابد، وب‌گردی‌های سرگردان، آسیب‌های اجتماعی و اخلاقی را دامن‌زند و اعضای خانواده را با بحران‌های متعدد روانی _ عاطفی مواجه کند.

وی استفاده بی‌هدف و افراطی از فضای مجازی را یکی از موارد آسیب‌های جدی روانشناختی برای اعضای خانواده دانست و گفت: "اختلال اعتیاد به اینترنت" یعنی مختل شدن خواب، افسردگی و احساس تنش هویتی، از دست دادن فرصت‌های کار و تلاش سازنده و... از آسیب‌هایی است که استفاده نامناسب از فضای مجازی می‌تواند به همراه داشته باشد.

استاد روانشناسی دانشگاه‌های اردبیل ادامه داد: خانواده‌ها باید توجه داشته باشند که اگر نمی‌شود فضای مجازی و حضور در شبکه‌های اجتماعی را به کلی کنار گذاشت اما استفاده مناسب و مدیریت شده مهم‌ترین موضوع، در بهره‌مندی از فضای مجازی است؛ لذا خانواده‌ها باید گفتگوی‌های رو‌در‌رو را بین اعضای خانواده، افزایش دهند.

وی به راهکارهای بهره‌مندی صحیح از ابزارهای رسانه‌ای و به‌خصوص شبکه‌های اجتماعی اشاره کرد و اظهار داشت: اولویت‌بندی مهم‌ترین راهکار است، از این رو اولویت نخست ما نباید فضای مجازی باشد؛ بلکه استفاده از شبکه‌های اجتماعی باید در اولویت‌های دوم به بعد قرار گیرد؛ ضمن آنکه مدت زمان حضور در شبکه‌های اجتماعی باید مدیریت شود تا کاربران دچار عارضه مرگ زمان نشوند.

تصویر عکس

فرهمند ادامه داد: فضای مجازی یک فرصت است و نباید به تهدید جدی زندگی تبدیل شود زیرا این فضا با هدفمندی قابل مدیریت است لذا استفاده از خدمات روان‌شناختی و توصیه‌های راهبردی روان‌شناسان برای مدیریت کارآمد فضای مجازی بسیار مؤثر است از این رو اگر به هر دلیلی مدت زمان بیشتری در شبکه‌های اجتماعی هستیم و قادر به کنترل هیجانات خود نیستیم یک مشاور و روان‌شناس متخصص می‌تواند در این‌امر به ما کمک کند.

 

نظام آموزشی کشور در خصوص آموزش سواد رسانه‌ای همراهی کند

حامدرضایی مدیر مسئول سازمان فضای مجازی سراج دفتر استانی اردبیل اظهار داشت: هرچند شبکه‌های مبتنی بر فضای مجازی در کل دنیا مشکل‌ساز بوده‌، روابط خانوادگی را تحت ت،ثیر قرارداده‌اند و طبق آمار، مردم جهان نزدیک به ۹ سالاز کل عمر خود را در اینترنت و فضای مجازی صرف می‌کنند، اما باز بر اساس آمار در کشور ما بیشترین تأثیر شبکه‌های اجتماعی در حوزه روابط خانوادگی است.

وی افزود: طبق نظرسنجی‌ منتشر شده از سوی سازمان صدا و سیما بیش از ۶۰ درصد مردم کشورمان عضو شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها هستند که بیشتر آن‌ها پس از ساعت ۸ تا ۱۱ شب از این فضا استفاده می‌کنند؛ یعنی دقیقا زمانی که در خانه و در کنار خانواده هستند؛ لذا تأثیرات فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی بر روابط خانوادگی انکار‌ناپذیر است و مصداق‌های عینی بسیاری از اختلافات ناشی از فضای مجازی در میان زوج‌های جوان و ایجاد فاصله میان والدین و فرزندان در کشور ما قابل مشاهده است.

ایشان بهترین راه حل برای استفاده مناسب از فضای مجازی را واکسینه کردن خانواده‌ها دانست و گفت: در مسائل فرهنگی و اجتماعی واکسینه شدن یعنی آموزش دیدن و با سواد شدن و بر اساس همین راه حل، آموزش سواد فضای مجازی به خانواده‌ها در بیشتر کشور‌ها در حال گسترش و توسعه است.

رضایی ادامه داد: خوشبختانه در ایران نیز این آموزش‌ها در چندسال اخیر آغاز شده و مردم با راهکارهای استفاده درست از فضای مجازی آشنا می‌شوند، هرچند تا رسیدن به قله هنوز فاصله داریم.

وی اضافه کرد: ناگفته نماند که نقش دولت‌ها نیز مهم است هم در کمک به همه‌گیری آموزش‌ها و هم در اصلاح ساختار اینترنتی کشور که تأسیس و راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات را می‌طلبد.

مسئول دفتر استانی سازمان فضای مجازی سراج در اردبیل با اشاره به نقش خانواده‌ها در بحث استفاده از فضای مجازی، اذعان داشت: والدین باید بدانند سنین مختلف کودکان تا چه میزان اجازه استفاده از فضای مجازی و تجهیزات نوین رسانه‌ای را دارند، کودکان زیر 6 سال باید تا حد امکان از این تجهیزات و فضاها دور باشند و به جای بازی‌های رایانه‌ای و تماشای تلویزیون، به بازی‌های پرتحرک بپردازند.

وی ادامه داد: متأسفانه در حال حاضر خانواده‌ها برای ساکت کردن کودکان بهترین راه را خرید یک تبلت و نصب چندین بازی می‌دانند که سر بچه را گرم می‌کند. توجه به محتوای بازی‌ها، توجه به سن کودک و ... مهمترین مباحث مطرح شده در مورد آموزش آنها از طرف والدین است تا هم این فضا را کنترل شده در اختیار فرزندان قرار دهند و هم نحوه استفاده صحیح از تجهیزات رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی را در فضای صمیمی خانواده به فرزندان خود آموزش دهند.

رضایی نقش دولت در امر آموزش‌های سواد رسانه‌ای را مهم دانست و گفت: آموزش سواد فضای مجازی می‌تواند در کتاب‌های درسی و سرفصل‌های آموزشی مهدها و مدارس قرار گیرد؛ چنان‌که در کشوری مانند ژاپن کودکان از سن ۵ سالگی سواد رسانه‌ای را آموزش می‌بینند اما متأسفانه ما در سال دهم و دور دوم متوسطه تازه آموزش سواد رسانه‌ای را آغاز می‌کنیم که این زمان بسیار دیر است.

وی بیان داشت: در خصوص فضای مجازی دغدغه اصلی در وهله اول تأسیس شبکه ملی اطلاعات است که زیرساخت اصلی اینترنت و استفاده درست از فضای مجازی به شمار می‌آید و دیگری همراهی نظام آموزشی کشور در آموزش همگانی سواد فضای مجازی و رسانه‌ای است‌ تا کشور و مردم در برابر خطرات جبران ناپذیر فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی واکسینه شده و مصون بمانند.

تصویر عکس

رژیم مصرف فضای مجازی در خانواده‌ها رعایت شود

حسین اکبری مسئول مرکز سواد سازمان فضای مجازی سراج دفتر استانی اردبیل اظهار کرد: چندین دهه قبل شاید اعضای خانواده متشکل از پدر، مادر و فرزندان بودند اما امروزه عضو جدیدی به‌نام فضای مجازی یا به اختصار "کلیک" وارد فضای خانه و خانواده شده است؛ مهمان ناخوانده‌ای که به نام مدرنیته به زندگی شخصی افراد راه یافته و در عین معایب، محاسنی هم دارد.

مسئول مرکز سواد مجازی سراج در اردبیل، با اشاره به تأثیرات فضای مجازی بر خانواده‌ها، افزود: طبق ارزیابی انجام یافته افرادی که وارد دانشگاه می‌شوند در حدود 10هزار و 200 ساعت صرف بازی و فضای مجازی کرده‌اند، در حالی‌که وقت مصرفی برای تحصیل تا قبل از دانشگاه در حدود 10هزار ساعت است؛ پس به قطع می‌توانیم ادعا کنیم که شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی می‌توانند بیشترین تأثیر را روی افراد و ازجمله خانواده داشته باشند.

اکبری ادامه داد: علم و سواد رسانه‌ای که یکی از علوم مظلوم در جامعه‌ است، می‌تواند کمک شایانی به خانواده‌ها و افراد در کم کردن آسیب‌های فضای مجازی و استفاده‌ صحیح از این فضا داشته باشد یا بحث رژیم مصرف فضای مجازی که می‌تواند به کنترل رسانه‌ای فرد کمک کند که خود بحث مفصلی دارد.

به گزارش روابط عمومی سازمان فضای مجازی سراج دفتر استانی اردبیل، اساتید و اندیشمندان روانشناسی و فضای مجازی امروز بر این عقیده‌اند که با وجود نیاز خانواده‌ها به ابزار نوین ارتباطی در عصر امروز، عدم دقت و کنترل در امر به‌کارگیری فضای مجازی می‌تواند ضربه‌های جبران‌ناپذیری به خانواده‌ها وارد کند.

توجه به محتوای تولید شده در رسانه‌های دیجیتال، رعایت رژیم مصرف در به‌کارگیری ابزارهای نوین ارتباطی، توجه به گفت‌و‌گوی چهره به چهره در خانواده‌ و فعالیت‌های فیزیکی کودکان و ... هر یک به سهم خود می‌تواند از خطرات رسانه‌های مجازی بکاهد.

رسانه‌های دیجیتالی حتی اگر دارای محتوای کاملا سالم و مفید برای خانواده‌ها باشند، با بی‌توجهی به ساعات به‌کارگیری یا کم‌توجهی به ارتباطات واقعی در خانواده‌ها مشکلات بسیاری را برای آنان ایجاد می‌کند.

آموزش سواد رسانه‌ای امروز جزو مهم‌ترین اقداماتی است که باید صورت گیرد تا با آگاهی‌بخشی والدین، کودکان از خطراتی که در فضای رسانه‌ایِ موجود با آنها روبه‌رو می‌شوند و گاهی دست‌ به‌گریبان هستند در امان بمانند.

*************************

گزارش: پیمان مجرد

*************************

1- دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سازمان فضای مجازی سراج در وب سایت منتشر خواهد شد.
2- پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
3- پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.